Artikels

Kerkgeschiedenis

Het evangelie van Tomas (1)

Het evangelie van Tomas (1)

Een van de oudste geschriften uit de Nag Hammadi verzameling is het Evangelie van Tomas: een verzameling van 114 in het Koptisch vertaalde uitspraken die aan Jezus worden toegeschreven. Sommige spreuken lijken verrassend op die van de bekende evangeliën.

Lees meer
Het evangelie van Maria Magdalena

Het evangelie van Maria Magdalena

“Toen Hij vroeg op de eerste dag van de week uit de dood was opgestaan, verscheen Hij eerst aan Maria van Magdala, bij wie Hij zeven demonen had uitgedreven.” Maria Magdalena zou nog een mooie toekomst tegemoet gaan in de verbeelding van de christenheid, zelfs als echtgenote van Jezus, volgens Dan Brown’s ‘De Da Vinci Code’. Hier bekijken we een gnostisch evangelie waarin zij wonderlijke openbaringen ontving.

Lees meer
Tertullianus: zijn apologie (2)

Tertullianus: zijn apologie (2)

Christenen worden veroordeeld alleen al vanwege hun naam ‘christen’. Maar waar zij voor staan, daar wil men geen onderzoek naar doen. Daarom zal Tertullianus zelf de tegen de christenen gerichte beschuldigingen noemen en ze weerleggen.

Lees meer
Tertullianus als apologeet (1)

Tertullianus als apologeet (1)

“Als de Tiber buiten zijn oevers treedt, als de Nijl niet overstroomt, de hemel geen regen geeft, als er een aardbeving is, hongersnood of er is droogte of de pest, dan schreeuwt het volk ten hemel: ‘De christenen voor de leeuwen.” Dit schreef Tertullianus in zijn apologie.

Lees meer
Octavius: een filosofische apologie

Octavius: een filosofische apologie

Heel anders dan Tertullianus, die niets moest weten van filosofische argumenten, gebruikt Minucius Felix bijna uitsluitend filosofische bewijsgronden voor de waarheid van het christelijk geloof. Hij doet nauwelijks beroep op de Bijbelse openbaring.

Lees meer
Drie boeken aan Autolycus

Drie boeken aan Autolycus

“Ziehier, wat mij inderdaad belachelijk schijnt,” steenhouwers en boetseerders maken goden die zolang er aan gearbeid wordt niet vereerd worden, tot zij in een heiligdom geplaatst, offers ontvangen en aanbeden worden.” Hoeveel voortreffelijker was dan het christendom, legt Theophilus uit aan zijn heidense vriend Autolycus.

Lees meer
Athenagoras: smeekschrift aan keizer Marcus Aurelius

Athenagoras: smeekschrift aan keizer Marcus Aurelius

“In uw wereldomvattend rijk, machtigen onder de vorsten, komen veelsoortige zeden en gebruiken voor en niemand wordt door een wet of een afschrikwekkende straf ervan weerhouden de traditionele gebruiken in ere te houden, zelfs al zijn ze belachelijk.” Waarom werd het christenen dan zo moeilijk gemaakt?

Lees meer
Apologeten: Justinus de martelaar

Apologeten: Justinus de martelaar

Justinus Martyr vertelt hoe hij als heiden wijsheid zocht bij een stoïcijn, een peripateticus, een pythagoreeër en een platonist. Alleen de platonist sprak hem enigszins aan. Daarna ontmoette hij een oude man die Justinus wees op de profeten die de komst van Christus, Gods Zoon, hadden voorzegd. Justinus werd christen.

Lees meer
Apologeten: Aristides van Athene

Apologeten: Aristides van Athene

In zijn apologie vroeg Aristides de keizer of zijne doorluchtige hoogheid dan niet wist dat de mensheid bestond uit drie klassen van mensen? “Want het is ons duidelijk, Sire, dat er drie mensengeslachten zijn in deze wereld: namelijk zij, die de goden aanbidden, welke bij u in ere zijn, en Joden en christenen.” Dan gaat Aristides de religieuze overtuigingen van deze drie groepen mensen beschrijven en beoordelen.

Lees meer
De rol van engelen bij het sterven

De rol van engelen bij het sterven

Christenen werden als ze stierven door engelen weggedragen in de ‘schoot van Abraham.’ Onder heidenen was het de psychopompos, de ‘zielengeleider’, die de doden naar het dodenrijk bracht. Joodse tradities zagen de engel Michaël als de gids voor de doden.

Lees meer
Martelaarschap of zelfmoord?

Martelaarschap of zelfmoord?

Heidense filosofen als stoïcijnen en cynici vonden dat iemands overtuiging weinig voorstelde als men niet de uiterste consequentie ervan aanvaardde, de dood. Dat vonden christenen, of toch sommigen onder hen, ook. In ieder geval werden deze martelaren bewonderd om hun moed.

Lees meer
Een reis langs zeven hemelen (4)

Een reis langs zeven hemelen (4)

Terwijl Jesaja “woorden van gerechtigheid en geloof” sprak tot zijn omstaanders, werd zijn geest plotseling van hem weggenomen. Er was een engel uit de zevende hemel gekomen om een en ander aan de profeet te openbaren.

Lees meer
De tenhemelopneming van Maria – een eerste versie

De tenhemelopneming van Maria – een eerste versie

‘Johannes’ boek over het ontslapen van Maria’ is waarschijnlijk een van de oudste versies over Maria’s levenseinde, in het Grieks op schrift gesteld. Het boekje vat als volgt aan: “Het verhaal van de heilige Johannes, de theoloog, over het ontslapen van de heilige Godbaarster.”

Lees meer
Het dodenrijk in beroering

Het dodenrijk in beroering

“De graven werden geopend en de lichamen van veel gestorven heiligen werden tot leven gewekt; na Jezus’ opstanding kwamen ze uit de graven, gingen de heilige stad binnen en verschenen aan een groot aantal mensen.”

Lees meer
Dreigen met hellestraffen

Dreigen met hellestraffen

Hoe wonderlijk was het, dat een kleine, verachtte groep christenen die zich asociaal afwendden van de oecumene zou uitgroeien tot een wereldgodsdienst? Hoe haar succes verklaren? Er waren vele positieve dingen, maar er was ook een akelig element.

Lees meer
Origenes: het verwerven van een etherisch lichaam

Origenes: het verwerven van een etherisch lichaam

Maar we weten dat de ziel, die immaterieel en onzichtbaar van aard is, op geen enkele materiële plaats bestaat zonder een lichaam te hebben dat past bij de aard van die plaats. Dienovereenkomstig legt het op een gegeven moment een lichaam af dat voorheen nodig was, en ruilt het voor een tweede; geschikt voor de zuiverdere etherische gebieden van de hemel.

Lees meer
De nederdaling ter helle

De nederdaling ter helle

Jezus’ bezoek aan de onderwereld wordt vaak de ‘nederdaling ter helle’ genoemd, al is het niet de hel maar het dodenrijk waar Jezus in afdaalt. Hoe dat ging en wat Jezus daar dan precies deed wordt uitgelegd in het apocriefe Evangelie van Nikodemus.

Lees meer
De mystiek van Origenes

De mystiek van Origenes

Waarom het denken en het leven van een mens bestuderen? Op zich hoeft dat geen zin te hebben. Maar als die mens ons iets te zeggen heeft over de uiteindelijke werkelijkheid van het leven, van ons leven, dan is het zeer de moeite waard daarnaar te luisteren. Origenes was zo een man.

Lees meer
Voedselwetten voor christenen

Voedselwetten voor christenen

Een collega van me, die het vak ‘jodendom’ geeft, zei me eens dat wij christenen tenslotte ook voedselwetten hebben. Ik was nogal verbaasd, want behalve dat ik probeer ongezonde dingen uit mijn dieet te laten (het is een eeuwig streven) hield ik me toch niet bepaald aan ‘voedselwetten’. Hoe mijn collega mijn stilzwijgen interpreteerde weet ik niet, maar hij wees me toch maar op een tekst uit Handelingen waar staat dat christenen uit de heidenen (dat zijn wij dus) “zich dienen te onthouden van wat door de afgodendienst bezoedeld is, van ontucht, van vlees waar nog bloed in zit en van het bloed zelf” . Tja, hoe zat dat eigenlijk?

Lees meer
Zeven hemelen

Zeven hemelen

“In de zevende hemel”, het is een ideale naam voor een cafeetje waar men na een deugddoende doch vermoeiende wandeling eindelijk kan uitrusten. De uitdrukking duidt op een toestand van algeheel geluk. Het idee van zeven hemelen bestond al heel vroeg. In het oude Babylonië al. Niet alleen heidenen, maar ook heel wat christenen en joden geloofden in het bestaan van zeven hemelen.

Lees meer
“De aarde die rond de zon draait? Welk een godslasterlijke wartaal!”

“De aarde die rond de zon draait? Welk een godslasterlijke wartaal!”

Voor ons is het vanzelfsprekend dat de aarde rond de zon draait, dat hebben we immers op school geleerd. Wat we zien is echter iets anders: de zon draait om de aarde. Dat laatste was dan ook het niet onbegrijpelijke standpunt tot de 16e eeuw. Men hing het zogenaamde ptolemaeïsche stelsel aan. Toen Copernicus de zaken radicaal omkeerde, was dat voor gelovigen aanleiding te gaan schelden.

Lees meer
Dionysius de Areopagiet

Dionysius de Areopagiet

Het christendom was een barbaarse filosofie, vond Proclus, de laatste grote neoplatonist. Die christenen hadden het aangedurfd het beeld van de godin Athena te verwijderen uit het pantheon. Het verhaal gaat dat de godin toen aan Proclus verscheen in een droom; zij vroeg hem zijn huis in te richten zodat zij bij hem kon intrekken. Het was een tijd waarin christenen steeds meer macht kregen en die ook gebruikten, zoals tegen de godslasterlijke filosofie van het neoplatonisme. Met Proclus ging het neoplatonisme ten onder, maar vreemd genoeg stond het met Dionysius de Areopagiet weer op, en wel in christelijk gewaad.

Lees meer
Christelijke denkers over evolutie

Christelijke denkers over evolutie

Al staan sommige christenen tegenwoordig huiverig tegenover de gedachte aan evolutie (want God heeft toch alles geschapen?), vroegere christelijke denkers hadden het daar niet zo moeilijk mee. Lang voor Darwin was dat.

Lees meer

Archief doorzoeken

Categoriën