Joodse kritieken op Jezus (5) Verhoor, veroordeling en neerdaling in de hel

26 november 2025

Het verhoor

De Joodse wet zegt dat iemand die volgens de Thora de doodstraf verdient, alleen kan gestraft worden op het woord van twee getuigen – één getuige volstaat niet. De Thora zegt: “Het doodvonnis mag alleen op grond van de verklaring van ten minste twee getuigen worden voltrokken, één getuigenverklaring is onvoldoende.” En de rabbijnse wetgeving bevestigt dat: “Eén getuige kan niet tegen een persoon getuigen, zodat die sterft.” Toen de hogepriesters en het hele Sanhedrin Jezus met behulp van een valse getuigenverklaring probeerden ter dood te veroordelen, konden ze dat maar doen toen zich twee getuigen meldden. In de Talmoed hebben rabbijnen wel een idee over hoe dat in zijn werk was gegaan, met die twee getuigen.

Zoals in een baraita wordt onderwezen: En wat betreft al degenen die volgens de Thora de doodstraf kunnen krijgen, verbergt de rechtbank geen getuigen om hen in de val te lokken en te straffen, behalve in dit geval van een aanstoker. Hoe doet de rechtbank dat? Men steekt een kaars voor hem aan in een binnenkamer en plaatst getuigen voor hem in een buitenkamer in het donker, zodat zij hem kunnen zien en zijn stem kunnen horen, maar hij hen niet. En de andere persoon, [die de aanstoker eerder had geprobeerd te misleiden], zegt tegen hem: Zeg wat je tegen mij zei toen we alleen waren. En hij zegt hem opnieuw [dat hij de afgod moet aanbidden]. En de andere persoon zegt tegen hem: Hoe kunnen we onze God in de hemel verzaken en afgoden aanbidden? Als de aanstoker zijn suggestie intrekt, is dat goed. Maar als hij zegt: Deze afgoderij is onze plicht, en dit is wat ons goed uitkomt, dan brengen de getuigen, die van buitenaf luisteren, hem voor de rechtbank en laten hem stenigen. En het gerechtshof deed hetzelfde met een opruier, genaamd Ben Stada, uit de stad Lod, en ze hingen hem op de vooravond van Pesach.

Zo te zien wordt de rabbijnse rechtsgang hier toegepast op het ‘geval’ Jezus. Anders dan in de evangeliën wordt Jezus niet gekruisigd bij Jeruzalem, maar gestenigd en aan een paal gehangen.

Executie en verder lot van Jezus

Op de vooravond van Pesach hingen ze Jezus de Nazarener op. En een omroeper ging veertig dagen voor hem uit en verkondigde: Jezus de Nazarener gaat op weg om gestenigd te worden, omdat hij tovenarij heeft bedreven en Israël heeft misleid en op een dwaalspoor heeft gebracht. Wie het weet, moet hem vrijspreken en het namens hem onderwijzen. Maar de rechtbank vond geen reden om hem vrij te spreken, dus stenigden ze hem en hingen zijn lijk op de vooravond van Pesach op. Ulla zei: En hoe moet je dit begrijpen? Was Jezus de Nazarener het waard om te zoeken naar een reden om hem vrij te spreken? Hij was een ophitser, en de Barmhartige zegt: “Je zult hem niet sparen en je zult hem niet verbergen.” […].

Hier leren we dat Jezus gestenigd werd en daarna opgehangen. Het gaat hier niet om kruisiging als Romeinse straf. De Misjna stipuleert: “Al wie gestenigd zijn, worden opgehangen, volgens Rabbi Eliëzer. De Wijzen zeggen: Niemand wordt opgehangen behalve de godslasteraar en hij die een valse aanbidding beoefent.” Ook Josephus schrijft in zijn ‘De oude geschiedenis van de Joden’: Wie God heeft gelasterd zal worden gestenigd, daarna een dag worden opgehangen en tenslotte zonder eerbetoon en onopvallend worden begraven.” Het lichaam werd opgehangen aan een kruis of een paal. Opvallend is dat Jezus hier niet berecht wordt door de Romeinse overheid, maar door een joodse rechtbank. Die heeft Jezus om zijn zonden gestenigd en opgehangen. De omroeper die veertig dagen voor de executie omroept, duidt erop dat de verdediging veertig dagen de tijd had om met bezwaren tegen het vonnis te komen.

Na zijn terechtstelling daalde Jezus af in de hel. De Talmoed vertelt dat Onkelos bar Kalonikos, een neef van Titus, verlangde zich te bekeren tot het jodendom. Om daarover raad te vragen liet hij enkele overledenen uit het graf opkomen door necromantie: dat waren Titus, Bileam en Jezus, drie notoire vijanden van Israël. Titus was de Romeinse generaal die de Joodse opstand in 70 neersloeg, waarbij de tempel in vlammen opging. Bileam is in de Bijbel nochtans degene die Israël zegende (al werd hij ingehuurd om het te vervloeken), doch van wie later gezegd wordt dat hij Moabitische vrouwen aanmoedigde Israël te verleiden tot ontrouw aan de Heer, waarop een heuse plaag de Israëlieten trof. In de rabbijnse literatuur wordt Bileam doorgaans negatief voorgesteld als degene die toch poogde Israël te vervloeken en vanwege zijn rol in het verleiden van Israël tot zonde. Nu hebben zowel Titus, Bileam als Jezus enkel positieve dingen te zeggen over Israël, maar op de vraag van Onkelos vertellen ze ook wat hun eigen miserabele lot is. Titus zegt: “Elke dag wordt mijn as verzameld en word ik gevonnist; dan word ik verbrand en wordt de as verspreid over de zeven zeeën.” Bileam wordt “gekookt in het vuil.” Na Titus en Bileam te hebben geraadpleegd, wordt ook Jezus door necromantie uit de dood opgeroepen.

Hij [Onkelos] ging heen en wekte Jezus de Nazarener op door middel van necromantie. Hij zei tegen hem: Wie is de belangrijkste in die wereld? Hij [Jezus] zei tegen hem: Het Joodse volk. Onkelos vroeg hem: Moet ik me dan aan hen hechten? [Jezus] zei tegen hem: Hun welzijn zul je zoeken, hun ongeluk zul je niet zoeken, want iedereen die hen aanraakt, is alsof hij zijn oogappel aanraakt. [Onkelos] zei tegen hem: Wat is de straf voor die man [Jezus]? [Jezus] zei tegen hem: Hij wordt gestraft met kokende uitwerpselen. Zoals de Meester zei: Iedereen die de woorden van de Wijzen bespot, zal veroordeeld worden tot kokende uitwerpselen. Kom en zie het verschil tussen de zondaars van Israël en de profeten van de volken van de wereld.

Jezus erkent dat het joodse volk de oogappel van God is, maar verblijft vanwege zijn zonden wel in de hel. Van de drie tegenstanders van Israël is zijn lot wellicht het meest beklagenswaardig.

Share This